Wybór odpowiedniego obuwia roboczego powinien zależeć przede wszystkim od rodzaju wykonywanej pracy i występujących na stanowisku zagrożeń. Innego obuwia potrzebuje pracownik magazynu, innego osoba pracująca na budowie, a jeszcze innego pracownik warsztatu czy zakładu produkcyjnego. Odpowiednio dobrane buty robocze powinny zapewniać nie tylko ochronę, ale również wygodę podczas wielogodzinnej pracy.
Obuwie zawodowe czy obuwie bezpieczne – jaka jest różnica?
Obuwie robocze można podzielić przede wszystkim na obuwie zawodowe oraz obuwie bezpieczne. Różnią się one poziomem ochrony i przeznaczeniem. Obuwie zawodowe stosuje się tam, gdzie nie jest wymagana ochrona palców przed uderzeniem, natomiast obuwie bezpieczne wyposażone jest w podnosek ochronny i przeznaczone do pracy w miejscach, w których występuje ryzyko urazów stóp.
Nowe normy obuwia roboczego – co oznaczają O1, O2, S1, S1PL, S1PS, S2, S3L i S3S?
Wraz z aktualizacją norm dotyczących obuwia ochronnego zmieniły się niektóre oznaczenia stosowane przez producentów. Dlatego na rynku można spotkać zarówno obuwie oznaczone według wcześniejszych zasad, jak i modele zgodne z nowszymi wymaganiami. Przy wyborze butów warto zwracać uwagę nie tylko na symbol klasy, ale również na normę podaną przez producenta w dokumentacji produktu.
Obuwie zawodowe – EN ISO 20347
Obuwie zawodowe jest przeznaczone do pracy w warunkach, w których nie jest wymagany podnosek chroniący palce przed uderzeniem. Norma EN ISO 20347 określa wymagania dotyczące właściwości takiego obuwia. W zależności od konstrukcji i poziomu ochrony można spotkać oznaczenia m.in. O1, O2, O3, a według nowszej klasyfikacji również O3L, O3S, O6, O7, O7L i O7S.
- O1 – podstawowe wymagania dla obuwia zawodowego, m.in. właściwości antystatyczne, absorpcja energii w części piętowej i zamknięty obszar pięty.
- O2 – wymagania O1 oraz dodatkowo odporność cholewki na przenikanie i absorpcję wody.
- O3 – wymagania O2 oraz ochrona przed przebiciem podeszwy i urzeźbiona podeszwa.
- O3L – klasa wykorzystująca niemetalową wkładkę antyprzebiciową badaną gwoździem 4,5 mm.
- O3S – klasa z niemetalową wkładką antyprzebiciową badaną gwoździem 3,0 mm.
Obuwie bezpieczne – EN ISO 20345
Co oznaczają S1, S1P, S1PL, S1PS, S2, S3, S3L, S3S, S4 i S5?
- S1 – podstawowe wymagania obuwia bezpiecznego, m.in. podnosek ochronny, właściwości antystatyczne, absorpcja energii w pięcie i zamknięty obszar pięty.
- S1P / S1PL / S1PS – jak S1, ale dodatkowo z ochroną przed przebiciem podeszwy; oznaczenia L i S rozróżniają sposób badania wkładki antyprzebiciowej.
- S2 – wymagania S1 oraz dodatkowe wymagania dotyczące odporności cholewki na przenikanie i absorpcję wody.
- S3 / S3L / S3S – wymagania S2 oraz ochrona przed przebiciem podeszwy i urzeźbiona podeszwa; L/S określa rodzaj badania niemetalowej wkładki antyprzebiciowej.
- S4 – obuwie bezpieczne wykonane w całości z gumy lub tworzywa, z właściwościami charakterystycznymi dla tej klasy.
- S5 – jak S4, ale dodatkowo z ochroną przed przebiciem podeszwy i urzeźbioną podeszwą.
Klasy S6, S7, S7L i S7S – ochrona w warunkach mokrych
Nowsza klasyfikacja obuwia bezpiecznego obejmuje również klasy S6 oraz S7. Są one przeznaczone dla obuwia spełniającego dodatkowe wymagania dotyczące odporności całego obuwia na wodę (WR). S6 bazuje na wymaganiach klasy S2, natomiast S7 łączy wymagania związane z odpornością na wodę z ochroną przed przebiciem podeszwy.
- S6 – zasadniczo wymagania S2 rozszerzone o odporność całego obuwia na wodę WR.
- S7 – wymagania S3 rozszerzone o WR.
- S7L – wariant S7 z niemetalową wkładką antyprzebiciową typu PL, badaną gwoździem 4,5 mm.
- S7S – wariant S7 z niemetalową wkładką antyprzebiciową typu PS, badaną gwoździem 3,0 mm.
Jak dobrać klasę obuwia do rodzaju pracy?
Wybór odpowiedniej klasy obuwia powinien wynikać przede wszystkim z zagrożeń występujących na danym stanowisku pracy. Innego obuwia może potrzebować pracownik magazynu, innego osoba pracująca na budowie, a jeszcze innego pracownik wykonujący obowiązki na zewnątrz lub w warunkach dużej wilgotności. Przed zakupem warto więc określić, czy potrzebna jest ochrona palców, zabezpieczenie przed przebiciem podeszwy, zwiększona odporność na wodę lub inne właściwości ochronne.
Magazyn i logistyka
W magazynach i centrach logistycznych istotne są przede wszystkim wygoda, niewielka masa obuwia oraz dobra przyczepność podeszwy. Jeżeli na stanowisku występuje ryzyko uderzenia lub przygniecenia palców, należy wybrać obuwie bezpieczne z podnoskiem ochronnym. W zależności od oceny zagrożeń odpowiednie mogą być m.in. modele klasy S1, a gdy wymagana jest również ochrona przed przebiciem podeszwy – S1P, S1PL lub S1PS.
Budownictwo
Na budowie obuwie jest narażone na znacznie trudniejsze warunki. Występuje tu ryzyko uderzenia lub przygniecenia palców, nadepnięcia na ostre elementy, a także kontaktu z wodą, błotem i nierównym podłożem. Dlatego często stosuje się obuwie bezpieczne z podnoskiem oraz ochroną przed przebiciem podeszwy, np. klasy S3, S3L lub S3S. W przypadku pracy w warunkach wymagających odporności całego obuwia na wodę warto zwrócić uwagę również na klasy S7, S7L i S7S.
Warsztat i produkcja
W warsztatach i zakładach produkcyjnych rodzaj obuwia powinien być dostosowany do zagrożeń występujących na konkretnym stanowisku pracy. Tam, gdzie istnieje ryzyko uderzenia lub przygniecenia palców, stosuje się obuwie bezpieczne z podnoskiem ochronnym. Jeżeli dodatkowo występuje ryzyko nadepnięcia na ostre elementy, warto wybrać modele z ochroną przed przebiciem podeszwy, np. S1P, S1PL lub S1PS. W miejscach, w których obuwie może mieć kontakt z wodą, można rozważyć klasy zapewniające odpowiednią odporność na jej przenikanie i absorpcję.
Na jakie dodatkowe oznaczenia obuwia zwracać uwagę?
Poza podstawową klasą obuwia, taką jak O1, O2, S1, S2 czy S3, na obuwiu roboczym i bezpiecznym można znaleźć dodatkowe oznaczenia określające jego właściwości. Przy wyborze butów warto sprawdzić, które z nich są wymagane na danym stanowisku pracy.
- SR – odporność na poślizg badana według dodatkowego wymagania normy.
- FO – odporność podeszwy na olej napędowy.
- HRO – odporność podeszwy na kontakt z gorącym podłożem.
- CI – izolacja spodu obuwia od zimna.
- HI – izolacja spodu obuwia od ciepła.
- WR – odporność całego obuwia na wodę.
- ESD – właściwości związane z kontrolowanym odprowadzaniem ładunków elektrostatycznych; stosowane m.in. w określonych środowiskach produkcyjnych i elektronicznych.
- SC – odporność wzmocnienia noska na ścieranie.
- LG – konstrukcja ułatwiająca stabilne użytkowanie obuwia na drabinach.
Na co jeszcze zwrócić uwagę przy zakupie obuwia roboczego?
Odpowiednia norma i klasa ochrony to podstawa, ale podczas wyboru obuwia warto zwrócić uwagę również na komfort użytkowania. Buty robocze są często noszone przez wiele godzin dziennie, dlatego znaczenie mają ich dopasowanie, masa, konstrukcja podeszwy, materiały oraz warunki, w których będą użytkowane.
- Rozmiar i dopasowanie – obuwie nie powinno uciskać stopy ani powodować nadmiernego przesuwania się jej wewnątrz buta.
- Komfort i masa – przy wielogodzinnej pracy lżejsza konstrukcja może znacząco poprawić komfort użytkownika.
- Rodzaj podeszwy – należy dopasować ją do nawierzchni i warunków pracy, zwracając uwagę m.in. na przyczepność oraz wymagane właściwości ochronne.
- Materiał cholewki – powinien być dobrany do środowiska pracy, temperatury, wilgotności i wymaganej trwałości.
- Warunki użytkowania – inne właściwości będą istotne w hali magazynowej, inne na budowie, a jeszcze inne podczas pracy na zewnątrz.
Podsumowanie
Dobór odpowiedniego obuwia roboczego powinien zawsze wynikać z rodzaju wykonywanej pracy oraz zagrożeń występujących na stanowisku. Oznaczenia takie jak O1, S1, S3L czy S7S pomagają określić właściwości ochronne obuwia, jednak przed zakupem warto sprawdzić również dodatkowe oznaczenia, konstrukcję buta, rodzaj podeszwy i komfort użytkowania.
Właściwie dobrane obuwie powinno łączyć wymagany poziom ochrony z wygodą podczas codziennej pracy. W przypadku wątpliwości warto korzystać z informacji producenta i dokumentacji produktu oraz dobierać środki ochrony do rzeczywistych warunków i oceny ryzyka na stanowisku pracy.